Marcus Aurelius

Marcus Aurelius Antoninus là hoàng đế La Mã từ năm 161 cho đến khi qua đời năm 180, và là vị cuối cùng trong số những người cai trị mà các sử gia đời sau gọi là “năm vị hoàng đế tốt”. Sinh tại La Mã năm 121 trong một gia đình giàu có gốc Tây Ban Nha, ông mồ côi cha từ thuở nhỏ và được ông nội nuôi dạy. Hoàng đế Hadrian để ý đến cậu bé nghiêm trang, ham học ấy và sắp đặt tương lai cho cậu: năm 138, Marcus được người kế vị của Hadrian là Antoninus Pius nhận làm con nuôi, và đã ở bên cạnh ông hơn hai mươi năm để học việc cai trị.

Ông học tu từ học với Fronto, nhà hùng biện lừng danh nhất thời ấy, nhưng đến khoảng hai mươi lăm tuổi thì chuyển sang triết học. Thầy của ông là Junius Rusticus cho ông mượn những bài giảng của Epictetus, và từ đó ông tự coi mình là người theo phái Khắc kỷ.

Thời trị vì của ông gần như là một chuỗi thử thách không ngừng. Một trận đại dịch do quân đội mang về từ phương Đông tràn qua khắp đế chế; sau những cuộc chiến với Parthia là những chiến dịch dài chống lại người Marcomanni, người Quadi và người Sarmatia bên bờ sông Danube, nơi chính hoàng đế đã sống phần lớn mười hai năm cuối đời. Ông cai trị với sự quan tâm đến luật pháp và những người yếu thế, và được người đời nhớ đến vì sự công minh và lòng khoan dung. Ông qua đời nơi chiến trận năm 180, con trai ông là Commodus lên kế vị.

Bức tượng ông cưỡi ngựa trên đồi Capitol ở La Mã là bức tượng đồng lớn duy nhất của một hoàng đế La Mã còn lại từ thời cổ đại, và Cột Marcus Aurelius đến nay vẫn ghi lại những cuộc chiến của ông. Nhưng tượng đài bền vững nhất của ông là cuốn sổ ghi chép ông viết cho chính mình, cuốn Suy tưởng, đã khiến vị hoàng đế triết gia trở thành một hiện diện sống động đối với độc giả từ đó đến nay.