Suy tưởng

Lời giới thiệu

Suy tưởng là những cuốn sổ ghi chép riêng tư của một hoàng đế La Mã. Marcus Aurelius viết chúng bằng tiếng Hy Lạp, ngôn ngữ của triết học thời bấy giờ, trong mười năm cuối đời, phần lớn thời gian ấy ông ở nơi chiến trận dọc biên giới sông Danube. Chúng không được viết ra để xuất bản. Những bản chép tay xưa nhất chỉ đặt tên là “Gửi chính mình”: những lời nhắc nhở, những lập luận và những lời khuyên răn mà một con người gửi đến tâm trí của chính mình, được viết vào buổi tối, sau khi công việc cai trị một đế chế đã xong.

Quyển thứ nhất là bản ghi lại với lòng biết ơn những gì Marcus đã học được từ gia đình, từ các thầy dạy và từ người cha nuôi, hoàng đế Antoninus Pius. Mười một quyển còn lại gom góp hàng trăm ghi chép ngắn — có cái chỉ một dòng, có cái dài một trang hay hơn — trong đó ông trở đi trở lại với cùng những câu hỏi: làm sao hành động công bằng giữa những con người khó chịu, làm sao chịu đựng đau đớn và mất mát, làm sao đối diện với cái chết, làm sao giữ cho tâm trí tự do giữa sự ồn ào của quyền lực và danh vọng.

Những câu trả lời của ông đến từ triết học Khắc kỷ, trên hết là từ giáo huấn của Epictetus. Ông viết rằng điều làm ta bối rối không phải là sự vật, mà là những phán đoán của ta về chúng; điều tốt chân chính duy nhất là một ý chí công bằng và hợp lý tính; mỗi con người đều là đồng bào trong một thành bang vĩ đại, tức là vũ trụ; và tự nhiên, đấng sinh ra mọi vật rồi lại thu chúng về, cần được đón nhận chứ không phải oán hận. Ít có cuốn sách nào kết hợp được một kỷ luật nghiêm khắc đến thế với một lòng trìu mến người khác đến thế, và chưa có cuốn sách nào được viết bởi một người nắm quyền lực lớn hơn. Chính vì vậy, suốt gần hai nghìn năm, đủ mọi hạng độc giả — chính khách và binh sĩ, học giả và những con người bình thường trong lúc gian nan — vẫn luôn giữ cuốn Suy tưởng bên mình.

Bản dịch này theo văn bản Hy Lạp do J. H. Leopold hiệu đính (Oxford, 1908). Tác phẩm được chia, như trong mọi ấn bản hiện đại, thành mười hai quyển và các chương được đánh số. Phần chú thích giải thích những nhân vật, địa danh và câu trích dẫn mà Marcus nhắc đến.