Jean-Jacques Rousseau
Jean-Jacques Rousseau sinh ngày 28 tháng Sáu năm 1712 tại Genève, con một người thợ đồng hồ; mẹ ông mất chỉ vài ngày sau khi sinh ông. Được cha nuôi dạy bằng Plutarchos và tiểu thuyết, rồi học việc ở một thợ chạm khắc, ông rời thành phố năm mười lăm tuổi và lang thang nhiều năm khắp Savoie, Piemonte và Pháp. Ở Annecy và Chambéry, ông sống bên bà de Warens, người trở thành ân nhân của ông; chính ở đó, phần lớn bằng tự học, ông đọc triết học, lịch sử, khoa học và học nhạc.
Năm 1742, ông đến Paris với một hệ thống ký âm mới. Ông kết thân với Diderot, viết các mục về âm nhạc cho bộ Bách khoa thư, và năm 1750 đoạt giải của Viện Hàn lâm Dijon với Luận văn về khoa học và nghệ thuật, trong đó ông cho rằng sự tiến bộ của văn minh đã làm băng hoại phong hóa. Danh tiếng đến ngay lập tức. Vở nhạc kịch Thầy bói làng của ông được trình diễn trước nhà vua năm 1752, và năm 1755, Luận văn về nguồn gốc và cơ sở của sự bất bình đẳng giữa người với người vạch lại bước chuyển từ trạng thái tự nhiên sang một xã hội dựa trên tư hữu và thống trị.
Rời xa Paris, ở Montmorency ông viết những tác phẩm khiến ông trở thành tác giả được đọc nhiều nhất thế kỷ: Thư gửi d’Alembert về sân khấu (1758), tiểu thuyết Julie hay nàng Héloïse mới (1761), và năm 1762, cả Bàn về khế ước xã hội lẫn Émile hay Về giáo dục. Hai cuốn sách năm 1762 bị kết án ở Paris và bị đốt ở Genève; bị đe dọa bắt giữ, Rousseau bắt đầu những năm tháng lưu lạc: đến Yverdon, đến Môtiers trong công quốc Neuchâtel, đến đảo Saint-Pierre, rồi sang Anh theo lời mời của David Hume.
Trở về Pháp từ năm 1767, ông sống nghèo khó ở Paris bằng nghề chép nhạc và viết những tác phẩm của những năm cuối đời: Tự thú, các cuộc đối thoại Rousseau phán xét Jean-Jacques và Những mộng mơ của kẻ dạo chơi cô độc, cùng với Những suy nghĩ về chính quyền Ba Lan. Ông mất tại Ermenonville, gần Paris, ngày 2 tháng Bảy năm 1778. Năm 1794, nước Cộng hòa Pháp chuyển hài cốt ông vào điện Panthéon.
Hiếm có nhà văn nào làm thay đổi cùng lúc nhiều lĩnh vực đến thế. Tư tưởng chính trị của Rousseau đã truyền cảm hứng cho các cuộc cách mạng của thế hệ sau và cho ý niệm hiện đại về chủ quyền nhân dân; Émile của ông đã làm đổi mới suy nghĩ về tuổi thơ và giáo dục; Tự thú của ông khai sinh thể loại tự truyện hiện đại; và cảm thức của ông về thiên nhiên và đời sống nội tâm đã mở đường cho chủ nghĩa lãng mạn. Kant treo chân dung ông phía trên bàn làm việc, và Hegel, Marx cùng vô số người khác đã đo tư tưởng của mình với tư tưởng của ông.