Classic Books Library

Niccolò Machiavelli

1469–1527

Niccolò Machiavelli sinh năm 1469 tại Firenze, trong một gia đình lâu đời nhưng sa sút. Cha ông, một luật gia say mê sách vở, cho ông một nền giáo dục nhân văn về tiếng Latinh và các tác giả cổ điển. Năm 1498, sau khi tu sĩ Savonarola thất thế, chàng trai Machiavelli được bổ nhiệm làm thư ký Văn phòng Chưởng ấn thứ hai của nền Cộng hòa Firenze, và trong mười bốn năm ông phục vụ nền cộng hòa ấy với tư cách nhà ngoại giao và quản lý. Các sứ mệnh đưa ông đến triều đình vua Pháp, đến gặp hoàng đế Maximilian, Giáo hoàng và Cesare Borgia, người mà ông được tận mắt quan sát tài năng tàn nhẫn. Ông còn tổ chức một đội dân quân cho Firenze, vì tin rằng một quốc gia dựa vào lính đánh thuê thì không bao giờ có thể an toàn.

Năm 1512, nền cộng hòa sụp đổ và dòng họ Medici trở lại nắm quyền. Machiavelli mất chức; năm sau, bị nghi tham gia âm mưu, ông bị bắt giam và tra tấn, rồi được thả trong một lần đại xá. Lui về trang trại nhỏ của mình ở Sant'Andrea in Percussina ngoại ô Firenze, ông sống ban ngày giữa những người tiều phu và trong quán rượu làng, còn buổi tối, như ông viết cho một người bạn, thì ở trong phòng làm việc, khoác áo triều phục để đàm đạo với người xưa. Chính ở đó, năm 1513, ông viết Quân vương, đề tặng Lorenzo de' Medici với hy vọng được trở lại phục vụ việc công.

Hy vọng ấy phần lớn không thành, nhưng những năm nhàn rỗi lại vô cùng phong phú. Ông viết Bàn về mười cuốn đầu của Titus Livius, công trình lớn về các nền cộng hòa; Nghệ thuật chiến tranh; Lịch sử Firenze theo đặt hàng của Giáo hoàng Clement VII nhà Medici; và Cây khoai ma, một trong những vở hài kịch hay nhất thời Phục hưng Ý. Ông mất tại Firenze năm 1527, không lâu sau khi nền cộng hòa được tái lập trong một thời gian ngắn.

Quân vương chỉ được in sau khi ông mất, năm 1532. Ít lâu sau, sách bị Giáo hội lên án, và tên ông trở thành đồng nghĩa với mưu mô và thứ chính trị bất chấp thủ đoạn. Thế nhưng những người đọc đời sau — từ Spinoza, Rousseau đến khoa học chính trị hiện đại — đã thấy ở ông người khai sáng việc nghiên cứu chính trị theo lối hiện thực: người đầu tiên mô tả các quốc gia thực sự được giành lấy, giữ gìn và đánh mất như thế nào, chứ không phải chúng lẽ ra phải như thế nào.

Tác phẩm trong thư viện