Lời đề tặng · Chương I

Niccolò Machiavelli kính gửi Đức Lorenzo di Piero de' Medici vĩ đại

Những người muốn được một vị quân vương ban ân sủng thường đến trước ngài với những thứ họ quý nhất, hoặc những thứ họ thấy ngài ưa thích nhất; vì thế người ta thường thấy dâng lên các vị quân vương ngựa, vũ khí, gấm vóc thêu vàng, đá quý và những đồ trang sức tương tự, xứng với sự cao sang của các ngài. Vì vậy, muốn dâng mình lên Ngài với một chứng vật nào đó về lòng tận tụy của tôi đối với Ngài, tôi chẳng tìm thấy trong những gì mình có thứ nào quý hơn, đáng trọng hơn, bằng sự hiểu biết về hành động của những bậc vĩ nhân, mà tôi học được qua một quãng dài kinh nghiệm việc đời nay và không ngừng đọc chuyện đời xưa. Sau khi đã suy ngẫm và xem xét rất lâu và rất kỹ, nay tôi gói gọn nó trong một cuốn sách nhỏ, kính gửi lên Ngài. Và dù tôi cho rằng tác phẩm này không xứng đáng được trình trước Ngài, tôi vẫn tin chắc rằng với lòng nhân hậu, Ngài sẽ đón nhận nó, bởi tôi không thể có món quà nào lớn hơn là trao cho Ngài phương tiện để trong một thời gian rất ngắn hiểu được tất cả những gì tôi đã biết và đã thấu hiểu trong ngần ấy năm, qua biết bao gian khổ và hiểm nguy. Tôi không tô điểm tác phẩm này, không nhồi vào đó những câu văn dài dòng, những lời lẽ khoa trương hay hoa mỹ, hay bất cứ sự quyến rũ hoặc trang sức bề ngoài nào mà nhiều người vẫn dùng để mô tả và tô điểm cho đề tài của mình; bởi tôi muốn hoặc là không có gì tôn vinh nó, hoặc chỉ có sự thật của nội dung và tầm hệ trọng của đề tài làm cho nó được đón nhận. Tôi cũng không muốn bị coi là tự phụ khi một người thân phận thấp hèn dám bàn luận và đặt ra quy tắc cho việc cai trị của các bậc quân vương. Bởi lẽ, cũng như những người vẽ bản đồ đứng dưới đồng bằng để quan sát hình thế núi non và những nơi cao, và lên đỉnh núi để quan sát những nơi thấp, thì để hiểu rõ bản chất của dân chúng, phải là quân vương, và để hiểu rõ bản chất của quân vương, phải là người dân. Vậy xin Ngài nhận món quà nhỏ này với tấm lòng mà tôi gửi nó; nếu Ngài chuyên chú xem xét và đọc nó, Ngài sẽ nhận ra trong đó niềm mong mỏi tột bậc của tôi là Ngài đạt tới sự vĩ đại mà vận may và những phẩm chất khác của Ngài hứa hẹn. Và nếu từ đỉnh cao của mình, đôi khi Ngài đưa mắt nhìn xuống những nơi thấp kém này, Ngài sẽ thấy tôi phải chịu đựng một cách oan uổng biết bao sự ác nghiệt lớn lao và triền miên của số phận.

Chương I: Có bao nhiêu loại quốc gia quân chủ và bằng những cách nào để giành được chúng

Mọi quốc gia, mọi lãnh địa đã từng và đang có quyền cai trị con người, đều đã và đang là hoặc nước cộng hòa, hoặc nước quân chủ. Các nước quân chủ hoặc là cha truyền con nối, khi dòng họ của vị chúa tể đã cai trị ở đó từ lâu, hoặc là mới. Những nước mới hoặc mới hoàn toàn, như Milano đối với Francesco Sforza, hoặc như những bộ phận được sáp nhập vào quốc gia cha truyền con nối của vị quân vương giành được chúng, như vương quốc Napoli đối với vua Tây Ban Nha. Những lãnh địa giành được như thế hoặc đã quen sống dưới một quân vương, hoặc đã quen được tự do; và người ta giành được chúng hoặc bằng vũ lực của kẻ khác, hoặc bằng vũ lực của chính mình, hoặc nhờ vận may, hoặc nhờ tài năng.