Socrates trên đường đến nhà Agathon
174a–175e
Aristodemus kể rằng ông gặp Socrates vừa tắm xong và đi dép, điều mà Socrates ít khi làm, nên hỏi ông đi đâu mà diện đẹp như thế.
Socrates đáp: “Đi ăn tối ở nhà Agathon. Hôm qua tôi đã tránh mặt anh ấy trong buổi tiệc mừng chiến thắng, vì sợ đám đông, nhưng đã hứa hôm nay sẽ đến. Vì thế tôi mới chải chuốt thế này: để đẹp mà đến nhà người đẹp. Còn anh,” ông nói, “anh 174b thấy sao nếu đi dự bữa tối mà không được mời?”
“Tôi đáp,” Aristodemus kể, “rằng anh bảo sao thì tôi làm vậy.”
“Vậy hãy theo tôi,” ông nói, “để chúng ta làm hỏng câu tục ngữ bằng cách sửa nó đi, rằng ‘đến tiệc của người tốt, người tốt tự đến chẳng cần mời’.1 Vì Homer dường như không chỉ làm hỏng câu tục ngữ này mà còn xúc phạm nó nữa: ông đã biến Agamemnon thành một người đặc biệt giỏi giang 174c trong chiến trận, còn Menelaus thành một ‘tay giáo yếu mềm’, vậy mà khi Agamemnon làm lễ tế và mở tiệc, ông lại để Menelaus đến dự tiệc mà không được mời, kẻ kém hơn đến tiệc của người giỏi hơn.”
Nghe vậy, ông kể, ông nói: “Nhưng có lẽ, Socrates ạ, trường hợp của tôi lại không như anh nói, mà như của Homer: một kẻ tầm thường không được mời mà đến tiệc của một bậc hiền trí. Vậy nếu anh dẫn tôi đi, hãy xem anh sẽ bào chữa thế nào; vì tôi sẽ không nhận là mình đến mà không được mời, 174d mà là được anh mời.”
“‘Hai người cùng đi,’”2 ông nói, “‘chúng ta sẽ bàn trên đường’ xem nên nói gì. Đi thôi.”
Sau khi trò chuyện đại loại như thế, ông kể, hai người lên đường. Nhưng Socrates, như thể mải chú tâm vào chính mình, cứ tụt lại phía sau trên đường đi, và khi Aristodemus đợi thì ông bảo cứ đi trước. Khi đến nhà 174e Agathon, Aristodemus thấy cửa mở, và ở đó, ông kể, đã xảy ra với ông một chuyện buồn cười. Lập tức có một người hầu trong nhà ra đón và dẫn ông đến chỗ những người khác đang nằm, và ông thấy họ sắp sửa ăn tối. Vừa thấy ông, Agathon liền nói: “Aristodemus! Anh đến đúng lúc để cùng ăn tối với chúng tôi. Nếu anh đến vì việc gì khác, thì hãy để sang dịp khác; hôm qua tôi đã đi tìm anh để mời mà không gặp được. Nhưng sao anh không dẫn Socrates đến cho chúng tôi?”
“Tôi quay lại,” ông kể, “và chẳng thấy Socrates đi theo sau đâu cả. Vậy nên tôi nói rằng chính tôi đã đến cùng Socrates, được ông ấy mời đến đây ăn tối.”
“Anh làm thế là phải,” Agathon nói. “Nhưng ông ấy đâu?”
175a “Ông ấy vừa đi vào ngay sau tôi; chính tôi cũng đang thắc mắc không biết ông ấy ở đâu.”
“Này cậu,” Agathon nói, “đi xem rồi đưa Socrates vào. Còn anh, Aristodemus, hãy nằm cạnh Eryximachus.”
Ông kể rằng người hầu rửa chân cho ông để ông nằm xuống; rồi một người hầu khác đến báo: “Ông Socrates ấy đã lui vào hiên nhà hàng xóm và đứng ở đó, tôi gọi mà ông ấy không chịu vào.”
“Lạ thật,” Agathon nói. “Hãy gọi ông ấy, đừng để ông ấy đi.”
175b Nhưng Aristodemus kể rằng ông đã nói: “Đừng, đừng; hãy để ông ấy yên. Đó là thói quen của ông ấy: thỉnh thoảng ông lại tách ra rồi đứng yên ở bất cứ chỗ nào. Tôi nghĩ ông ấy sẽ đến ngay thôi. Đừng làm phiền ông ấy; hãy để ông ấy yên.”
“Vậy thì phải làm thế, nếu anh thấy thế là phải,” Agathon nói. “Còn chúng tôi, các cậu hãy dọn ăn cho. Đằng nào các cậu cũng dọn ra những gì các cậu muốn khi chẳng có ai trông coi, điều mà tôi chưa bao giờ làm; vậy bây giờ, hãy coi như chính tôi cũng được các cậu mời đến ăn tối, và cả những vị 175c khác này nữa, rồi hãy chăm sóc chúng tôi chu đáo, để chúng tôi khen các cậu.”
Sau đó, ông kể, họ bắt đầu ăn tối, nhưng Socrates vẫn không vào. Agathon nhiều lần muốn cho người đi tìm ông, nhưng Aristodemus không cho. Cuối cùng ông cũng đến, không nán lại lâu như thường lệ, khi họ đã ăn được chừng nửa bữa. Agathon, người tình cờ nằm một mình ở chỗ cuối cùng, nói: “Lại đây, Socrates, nằm cạnh tôi, để khi chạm vào anh, tôi cũng được hưởng 175d cái điều khôn ngoan đã đến với anh nơi hiên nhà. Rõ ràng là anh đã tìm ra và đang có nó; nếu không thì anh đã chẳng dừng lại.”
Socrates ngồi xuống và nói: “Thật là hay, Agathon ạ, nếu sự khôn ngoan là thứ có thể chảy từ người đầy hơn sang người vơi hơn trong chúng ta khi chúng ta chạm vào nhau, như nước trong những chiếc chén chảy qua sợi len từ chén đầy hơn sang chén vơi hơn. Nếu sự 175e khôn ngoan cũng như thế, thì tôi rất quý chỗ nằm bên cạnh anh; vì tôi nghĩ tôi sẽ được anh rót đầy sự khôn ngoan dồi dào và tốt đẹp. Sự khôn ngoan của tôi thì tầm thường, mơ hồ như một giấc mộng; còn của anh thì rực rỡ và đầy hứa hẹn, vì nó đã tỏa sáng mạnh mẽ đến thế từ anh khi anh còn trẻ như vậy, và đã hiển hiện hôm kia trước hơn ba vạn người Hy Lạp làm chứng.”
“Anh thật là xấc xược, Socrates,” Agathon nói. “Chuyện khôn ngoan này, lát nữa anh và tôi sẽ phân xử với nhau, lấy thần Dionysus làm trọng tài; còn bây giờ, trước hết hãy lo ăn tối đã.”