Dẫn luận lịch sử (Muqaddimah, tuyển)

Lời giới thiệu

Ibn Khaldun vốn định viết một bộ lịch sử thế giới, nhưng trước hết lại viết một bài “dẫn luận” dài bàn về quy luật của chính lịch sử, và bài dẫn luận ấy về sau trở thành tác phẩm quan trọng nhất của ông. Ông phê phán các sử gia trước kia dễ tin lời đồn, chủ trương dùng lý tính để kiểm nghiệm sử liệu, khảo sát ảnh hưởng của khí hậu, địa lý, kinh tế và cấu trúc xã hội đối với con người. Lý thuyết nổi tiếng nhất của ông là “asabiyya”, tức sức cố kết cộng đồng: các bộ lạc du mục trên sa mạc nhờ sức cố kết mạnh mẽ mà chinh phục thành thị, lập nên vương triều; vương triều trong sự xa hoa của thành thị dần đánh mất sức cố kết, khoảng ba bốn đời sau thì suy vong, rồi lại bị những người du mục mới thay thế. Arnold Toynbee gọi đây là “tác phẩm vĩ đại nhất thuộc loại này từng được bất kỳ trí tuệ nào ở bất kỳ thời đại, bất kỳ nơi nào sáng tạo ra cho đến nay”. Tập này tuyển dịch những phần quan trọng nhất.