José Martí

José Martí sinh năm 1853 tại La Habana, cha mẹ là di dân Tây Ban Nha. Khi ấy Cuba vẫn là thuộc địa của Tây Ban Nha. Năm mười sáu tuổi, vì viết thư chỉ trích một người bạn học ngả theo chính quyền thực dân, ông bị kết án sáu năm khổ sai, đeo xiềng chân lao động ở mỏ đá, để lại thương tật suốt đời, sau đó bị lưu đày sang Tây Ban Nha. Ông lấy bằng luật và văn chương ở Đại học Zaragoza, từ đó lưu lạc qua Mexico, Guatemala và Venezuela, kiều cư ở New York mười lăm năm, viết bài tường thuật cho báo chí các nước Mỹ Latinh, còn từng làm lãnh sự của Uruguay, Argentina và Paraguay tại New York. Năm 1892, ông sáng lập Đảng Cách mạng Cuba, trù hoạch cuộc chiến tranh giành độc lập. Năm 1895 chiến tranh bùng nổ, ông theo nghĩa quân đổ bộ lên Cuba, hơn một tháng sau, trong trận Dos Ríos, ông cưỡi ngựa xung phong, trúng đạn hy sinh, mới bốn mươi hai tuổi. Ông được người Cuba tôn là “anh hùng dân tộc” và “sứ đồ”, cũng là người tiên phong của văn học chủ nghĩa hiện đại Mỹ Latinh.