Thomas Paine

Thomas Paine sinh năm 1737 tại hạt Norfolk nước Anh trong một gia đình theo phái Quaker nghèo khó, mười ba tuổi bỏ học theo cha học nghề may áo nịt, về sau từng làm thủy thủ, giáo viên, buôn thuốc lá và nhân viên thuế, nhiều lần thất bại, hai lần bị đuổi việc. Năm ba mươi bảy tuổi, ông quen biết Franklin ở London, mang theo thư giới thiệu của Franklin di cư sang Bắc Mỹ. Mười bốn tháng sau, ông xuất bản cuốn sách nhỏ Lẽ thường, thổi bùng nhiệt huyết độc lập ở Bắc Mỹ. Trong chiến tranh giành độc lập, ông theo quân chiến đấu, viết nên câu “Đây là thời khắc thử thách linh hồn con người”. Về sau ông sang Pháp tham gia Đại Cách mạng, được bầu làm đại biểu Quốc ước, nhưng vì phản đối xử tử nhà vua mà bị tống giam, suýt nữa bị đưa lên máy chém. Về già ông trở về Mỹ, vì những phê phán Kitô giáo trong Thời đại của lý trí mà bị lạnh nhạt, khi mất chỉ có sáu người đưa tang.