Thư triết học và Luận về khoan dung

Lời giới thiệu

Thư triết học (còn gọi là Thư từ nước Anh) là những điều Voltaire tâm đắc trong ba năm lưu vong ở Anh, dùng hai mươi lăm bức thư để giới thiệu với độc giả Pháp về sự khoan dung tôn giáo, nền chính trị nghị viện, tinh thần thương mại của nước Anh, triết học của Bacon và Locke, khoa học của Newton, và kịch của Shakespeare. Từng dòng chữ đều ngấm ngầm đối chiếu với chế độ chuyên chế và sự hẹp hòi của nước Pháp, được gọi là “quả bom đầu tiên ném vào chế độ cũ”; sách vừa xuất bản đã bị Tòa thượng thẩm Paris ra lệnh đốt hủy, Voltaire buộc phải trốn khỏi Paris. Luận về khoan dung được viết năm 1763: thương nhân theo đạo Tin Lành ở Toulouse là Jean Calas bị vu cáo giết con trai để ngăn con cải đạo sang Công giáo, bị xử hình phạt bánh xe. Voltaire bôn ba ba năm để minh oan cho ông, và viết cuốn sách này kêu gọi khoan dung tôn giáo và lý tính. Tập này gồm hai tác phẩm tiêu biểu ấy của phong trào Khai sáng.