Lời giới thiệu

“Tôi là một người bệnh... Tôi là một kẻ độc ác. Tôi là một kẻ chẳng ai ưa.” Một cựu viên chức nhỏ bốn mươi tuổi, sau khi thừa kế một khoản di sản nhỏ thì xin nghỉ việc, trốn trong một căn “hầm” bẩn thỉu ở Petersburg, thao thao bất tuyệt tự bạch trước những độc giả tưởng tượng. Hắn công kích chủ nghĩa duy lý và chủ nghĩa công lợi thịnh hành đương thời: người ta tưởng con người luôn hành động theo lợi ích của mình, chỉ cần dùng khoa học tính ra cái gì có lợi cho con người là có thể xây dựng nên một “cung điện pha lê” hoàn mỹ; nhưng con người lại cứ muốn chứng minh mình là người chứ không phải phím đàn piano, thà vì sự tùy hứng tự do mà làm trái lợi ích của mình, “hai lần hai là bốn” là khởi đầu của cái chết. Phần thứ hai kể lại mấy trải nghiệm nhục nhã thời trẻ của hắn, nhất là sự tàn nhẫn của hắn đối với Liza, một cô gái điếm hiền lành. Truyện vừa này được coi là khúc dạo đầu cho mọi tiểu thuyết vĩ đại của Dostoevsky, cũng là tiếng nói tiên phong của văn học hiện sinh.